kW, kWh, วัตต์: ไขความต่าง เข้าใจหน่วยไฟ โซล่าเซลล์ลดค่าไฟได้จริง

ก่อนจะมานั่งคุยเรื่องโซล่าเซลล์ได้คล่องปร๋อเหมือนวันนี้ ผมก็เคยปวดหัวกับหน่วยวัดไฟฟ้าพวก kW, kWh, วัตต์ อะไรพวกนี้มาก่อนครับ แรกๆ ก็งงว่ามันต่างกันยังไง แล้วจะเอาตัวเลขบนแผงโซล่าเซลล์มาเทียบเป็นค่าไฟที่ประหยัดได้จริงยังไงกันนะ?

ปัญหาคือเวลาไปหาข้อมูล บางทีก็เจอแต่คำอธิบายแบบวิชาการจ๋า อ่านแล้วยิ่งปวดหัว ไม่เห็นภาพ พอติดตั้งโซล่าเซลล์มาแล้วก็ยังจับต้นชนปลายไม่ถูกว่าที่ลงทุนไปมันคุ้มจริงมั้ย หรือคำนวณถูกรึเปล่า จนต้องมานั่งศึกษาจริงจัง ลองผิดลองถูกอยู่พักใหญ่ถึงจะเริ่มเข้าใจ

วัตต์ (W) กับ กิโลวัตต์ (kW): กำลังไฟฟ้าขณะใช้งาน

ผมเริ่มจากทำความเข้าใจ 'กำลังไฟฟ้า' ก่อนครับ

• วัตต์ (W) หรือ กิโลวัตต์ (kW) (1 kW = 1,000 W) มันคือ "กำลัง" ที่เครื่องใช้ไฟฟ้ากินใน 'ขณะนั้นๆ' หรือ 'อัตราการใช้พลังงาน' ครับ ลองนึกภาพเหมือนกำลังของเครื่องยนต์รถยนต์ที่บอกว่ากี่แรงม้า ยิ่งตัวเลขเยอะ ก็ยิ่งมีกำลังมาก กินไฟมากในเวลาเดียวกัน
• ตัวอย่าง: แอร์ขนาด 9,000 BTU กินไฟประมาณ 800-1,200 วัตต์ หรือ 0.8-1.2 กิโลวัตต์ นี่คือกำลังที่มันดึงไปใช้ตอนเปิดครับ ส่วนแผงโซล่าเซลล์ 450Wp (Watt peak) หมายถึงแผงมีกำลังผลิตสูงสุด 450 วัตต์ ภายใต้สภาวะที่เหมาะสมที่สุด
• ที่ผมใช้จริง: เวลาเลือกอินเวอร์เตอร์โซล่าเซลล์ ผมจะดูว่าบ้านเราใช้ไฟพร้อมกันสูงสุดเท่าไหร่ เช่น ถ้าช่วงกลางวันเปิดแอร์ 2 ตัว (1.2kW x 2) ตู้เย็น (0.1kW) ปั๊มน้ำ (0.3kW) รวมแล้วประมาณ 2.8kW ก็ต้องเลือกอินเวอร์เตอร์ที่มีกำลังจ่ายอย่างน้อย 3kW ขึ้นไป เพื่อให้มันรับไหวและทำงานได้อย่างเสถียรครับ

กิโลวัตต์ชั่วโมง (kWh): หน่วยค่าไฟที่คิดตามการใช้งานจริง

ทีนี้มาถึงตัวสำคัญที่ใช้คำนวณค่าไฟ นั่นก็คือ 'หน่วยไฟฟ้า' หรือ กิโลวัตต์ชั่วโมง (kWh) ครับ

• กิโลวัตต์ชั่วโมง (kWh) คือ "ปริมาณพลังงานไฟฟ้าที่ใช้ไป" ครับ มันคือผลลัพธ์ของ กำลังไฟฟ้า (kW) x ระยะเวลา (ชั่วโมง)
• ตัวอย่าง: ถ้าคุณเปิดแอร์ 1 kW (กิโลวัตต์) เป็นเวลา 1 ชั่วโมง คุณก็จะใช้ไฟไป 1 kWh หรือ 1 หน่วยนั่นเองครับ นี่คือหน่วยที่การไฟฟ้าเอามาคิดค่าไฟเราเป็นบาท
• ที่ผมใช้จริง: สมมติว่าแผงโซล่าเซลล์ 450Wp ของผม ถ้าแดดดีๆ ผลิตไฟได้เต็มกำลัง 4 ชั่วโมงต่อวัน (เฉลี่ยนะ) ก็เท่ากับว่าแผงนี้จะผลิตไฟได้ประมาณ 0.45 kW x 4 ชั่วโมง = 1.8 kWh ต่อวัน ถ้าค่าไฟหน่วยละ 4 บาท ก็เท่ากับประหยัดไปได้วันละ 7.2 บาท (1.8 kWh x 4 บาท) พอเอามาคูณจำนวนแผงและวันในเดือน ก็จะเห็นภาพเลยว่าค่าไฟลดลงไปเท่าไหร่

อ่านมิเตอร์ไฟฟ้าโซล่าเซลล์ เพื่อแปลงเป็นค่าไฟที่ประหยัดได้จริง

สิ่งสำคัญที่สุดคือการดูมิเตอร์ครับ

• มิเตอร์ Net Metering: ถ้าเป็นระบบ On-Grid ที่มีการขายไฟคืน (ซึ่งตอนนี้บ้านเรายังไม่แพร่หลายเท่าไหร่) มิเตอร์จะวิ่งเดินหน้าถอยหลังได้ แต่ส่วนใหญ่ที่เราใช้กันในบ้านคือระบบที่ใช้เองก่อนเป็นหลัก
• มิเตอร์ธรรมดา: ส่วนใหญ่เราจะดูว่าโซล่าเซลล์ผลิตไฟได้เท่าไหร่ แล้วไฟที่เหลือจากการใช้ในบ้านมันไหลไปไหน ถ้ามันไหลไปให้กับการไฟฟ้า แสดงว่าเราใช้ไม่หมด การไฟฟ้าก็ไม่ได้นับเป็นเครดิตให้เรานะครับ (ถ้าไม่มี Net Metering)
• ที่ผมใช้จริง: ผมใช้วิธีติดตั้ง Smart Meter หรืออุปกรณ์มอนิเตอร์ที่สามารถดูได้เลยว่าระบบโซล่าเซลล์ของผมผลิตไฟได้กี่ kWh ต่อวัน และบ้านผมใช้ไฟไปกี่ kWh ต่อวัน แล้วก็ดูว่าช่วงไหนที่ผลิตได้เยอะแต่ใช้ไม่หมด ก็จะปรับพฤติกรรมการใช้ไฟ เช่น เปิดเครื่องซักผ้า เปิดปั๊มน้ำช่วงเที่ยงๆ บ่ายๆ ที่แดดจัดๆ เพื่อให้ใช้ไฟที่ผลิตได้คุ้มค่าที่สุด การมอนิเตอร์นี่แหละครับที่ทำให้เห็นตัวเลข kWh ที่ผลิตได้จริง และคำนวณเป็นเงินที่ประหยัดได้ง่ายๆ

สรุปง่ายๆ คือ วัตต์/กิโลวัตต์ คือ กำลังของเครื่องใช้ไฟฟ้าในขณะนั้น ส่วน กิโลวัตต์ชั่วโมง (หน่วย) คือ ปริมาณไฟที่เราใช้ไปแล้ว ซึ่งเป็นตัวที่การไฟฟ้าใช้คิดค่าไฟเราครับ การเข้าใจความต่างตรงนี้ทำให้เราวางแผนการใช้โซล่าเซลล์ได้ดีขึ้น และเห็นภาพว่าเงินที่ลงทุนไปมันคุ้มค่าแค่ไหนครับ

ใครที่อยากศึกษาเรื่องระบบโซล่าเซลล์ให้เข้าใจลึกซึ้งยิ่งขึ้น โดยเฉพาะเรื่องอุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าที่สำคัญไม่แพ้กัน ผมแนะนำให้อ่านบทความนี้เลยครับ arsomsolarcell.com/articles/5-how-to-electrical-protection/ มีข้อมูลดีๆ ที่ควรรู้ก่อนติดตั้งระบบเลยครับ.